Leesclubtip Willem G. van Maanen - Heb lief en zie niet om

Eerdere leesclubtips

Leesclubtip Willem G. van Maanen - <em>Heb lief en zie niet om</em>

Inleiding

In het tweeluik Heb lief en zie niet om vertelt Willem G. van Maanen op overtuigende en melodische wijze het verhaal van een begaafde toneelspeler die tijdens de Duitse bezetting trouwt met een joodse actrice, maar die zich ook aanmeldt bij de Kultuurkamer.

Inhoud

In het tweeluik Heb lief en zie niet om vertelt Willem G. van Maanen op overtuigende en melodische wijze het verhaal van een begaafde toneelspeler die tijdens de Duitse bezetting trouwt met een joodse actrice, maar die zich ook aanmeldt bij de Kultuurkamer. Op de eerste bladzijden van deze roman wordt de zoon van zijn buurvrouw op straat neergeschoten. Zij verwerkt haar leed door een monoloog te schrijven, die zij de acteur ter hand stelt. In die monoloog gaat een joodse man na de oorlog op zoek naar de plek waar hij ondergedoken heeft gezeten. Zo spiegelen de twee delen van deze roman zich in elkaar, en vormen samen het ontroerende en onwrikbare bewijs van de onmogelijkheid en onwil van de mens om onder extreme omstandigheden te kiezen.

Over Heb lief en zie niet om

'Het lezen van Van Maanen is een avontuur, dwalen in een huis met steeds nieuwe deuren en onvermoede kamers.' - Jury Constantijn Huygensprijs 2004

'Zijn romans en verhalen zijn opgetekend in een genadeloze stijl.' De Standaard

Willem G. van Maanen

Willem G. van Maanen (1920) is de auteur van een gevarieerd oeuvre waarin muziek, toneel, beeldende kunst en architectuur een belangrijke rol spelen. In 1955 ontving hij de Van der Hoogtprijs voor zijn roman De onrustzaaier, in 1961 de Romanprijs van de Gemeente Amsterdam voor De dierenhater, in 1983 de F. Bordewijkprijs voor Het nichtje van Mozart. In 2004 werd hem voor zijn gehele oeuvre de Constantijn Huygensprijs toegekend. In 2007 verscheen bij De Bezige Bij zijn roman Heb lief en zie niet om, die zich afspeelt in de Tweede Wereldoorlog. Het boek werd zeer lovend ontvangen en haalde de Longlist Libris Literatuur Prijs 2007 en de Toplijst AKO Literatuur Prijs 2007.

Discussievragen

1. Heb lief en zie niet om valt in twee delen uit elkaar. Wat zegt deze constructie over Droom en Werkelijkheid, en hoe sluiten deze twee delen op elkaar aan, waar spreken ze elkaar tegen?
2. Judith, Sarah, Betty, Nelly, Anne, Céline, Hilde, Dominique; de roman bevat tal van uitgesproken vrouwenfiguren. Hoe wordt de vrouw in al haar facetten hier uitgebeeld, en wat betekenen ze voor de ontwikkeling van de mannelijke hoofdfiguren?
3. Hou verhoudt Heb lief en zie niet om zich tot andere oorlogsromans? En welke rol spelen schuld en boete, goed en slecht?
4. Zou deze roman ook geschreven kunnen zijn zonder de achtergrond van de Tweede Wereldoorlog?
5. Zou de monoloog in het tweede deel een pleidooi genoemd kunnen worden, of juist niet? zo ja, een pleidooi voor wat?
6. Dood en seksualiteit zijn nauw verweven met elkaar, zowel inhoudelijk als in de gehele opzet van de roman. Wat laat de roman zien over deze twee belangrijke motieven?
7. Het tweede deel van Heb lief en zie niet om draagt als motto ‘Men hoeft niet te weten wat men is om het te zijn’, uit Hoogste tijd van Harry Mulisch. Waarom heeft Van Maanen juist hiervoor gekozen? In welk opzicht behandelen de twee romans dezelfde thematiek, en waarin verschillen ze van elkaar?