Leesclubtip Margriet de Moor – De schilder en het meisje

Eerdere leesclubtips

Leesclubtip Margriet de Moor – <em>De schilder en het meisje</em>

Inleiding

Het is 3 mei 1664, de dag dat een achttienjarig meisje publiekelijk wordt gewurgd op de Dam in Amsterdam. Margriet de Moor vertelt het spannende verhaal van Elsje Christiaens. Daardoorheen loopt het verhaal van de schilder en het verdriet over zijn gestorven vrouw. In een lichte stijl beschrijft De Moor hoe gebeurtenissen uit zijn heftige levensloop op de dag van de terechtstelling met de lotgevallen van het meisje verstrengeld raken.

Inhoud

Het is 3 mei 1664, de dag dat een achttienjarig meisje publiekelijk wordt gewurgd op de Dam in Amsterdam. Het is een evenement waar de halve stad voor uitloopt. Een schilder voelt geen neiging te gaan kijken. Hij heeft zijn gedachten bij een doek waar hij die ochtend materiaal voor heeft gekocht: rode en gouden pigmenten. Later die dag hoort hij van zijn zoon de details over de gruwelijke laatste minuten van het meisje.

Margriet de Moor vertelt het spannende verhaal van Elsje Christiaens, een meisje uit Jutland dat in een barre winter besluit per boot naar Amsterdam te reizen. Daardoorheen loopt het verhaal van de schilder en diens verdriet over zijn gestorven vrouw. In een lichte stijl beschrijft De Moor hoe gebeurtenissen uit zijn levensloop op de dag van de terechtstelling met de lotgevallen van het meisje verstrengeld raken, uitmondend in een doodstille ontmoeting.

Over De schilder en het meisje

'Het mooiste is dit. Rembrandt was er niet bij, maar thuis aan de Rozengracht 184, toen Elsje Christiaens op de Dam voor een groot publiek werd gewurgd. Zo stelt Margriet de Moor het zich voor. Hij kreeg achteraf verslag van zijn zoon. (...) Maar Rembrandt moest later die dag het IJ over, naar de Volewijck. En zijn schetsen daar werden zo indringend, dat hij een jaar later ook wist hoe zijn ‘Joodse Bruidje’ er uit moet zien. Ondoenlijk om dat uit te leggen. Zoiets moet je zien. Maar wanneer je een schrijver bent met een gerijpt talent, kun je het aan om, driehonderdvijftig jaar nadat de schilder zijn beelden maakte, erop te antwoorden met wat de verbeelding je ingeeft.' ***** - de Volkskrant

'Een uitzonderlijk rijke roman over dood, verbeelding, en eeuwigheid.' - NRC Handelsblad

'Je komt als lezer vooral dingen níet te weten, maar in plaats van ergernis weet De Moor er een soort filosofisch besef mee op te roepen: de werkelijkeheid is te complex om zomaar te beschrijven. Met dat alles overtreffende inzicht belicht ze de realiteit van de geschiedenis die, hoe navrant ook, opeens deel wordt van een grotere, mysterieuze werkelijkheid. En dat is even ongewoon als knap.' - Trouw

'Met dit verhaal over een Deens meisje uit de 17e eeuw bevestigt Margriet de Moor haar reputatieals auteur van historische romans.' - Het Financieele Dagblad

'De Moor schrijft mooi lyrisch over Rembrandt.' - Elsevier

Margriet de Moor

Margriet de Moor (1941) debuteerde in 1988 met de verhalenbundel Op de rug gezien. Daarna volgden onder meer de zeer succesvolle romans Eerst grijs dan wit dan blauw (bekroond met de AKO Literatuurprijs 1992), De virtuoos, Kreutzersonate en De verdronkene. Haar werk wordt in 24 talen vertaald.

Discussievragen

- De naam van de zeventiende-eeuwse schilder die de hoofdpersoon is van dit boek wordt nergens onthuld. Dat hij sterke overeenkomsten vertoont met Rembrandt van Rijn is geen geheim. Zo worden er verscheidene van zijn schilderijen in het boek beschreven. Welke hebt u zoal herkend?

- In hoeverre wijkt het beeld dat Margriet de Moor geeft van ‘de schilder’ af van het beeld dat u hebt van Rembrandt van Rijn?

- Het meisje uit de titel, Elsje Christiaens, voelt een sterke drang vanuit Denemarken naar Amsterdam te reizen. De Moor maakt ook duidelijk waarom. Wat is de oorsprong van haar reislust?

- Als de roman íets toont, dan zijn het de grillen van het noodlot. Zo zijn er verschillende momenten dat het meisje haar koers zou hebben kunnen verleggen, om niet te eindigen waar zij nu eindigt. Noem enkele van deze gemiste afslagen.

- De moorddadige aanslag met de bijl wordt door De Moor op subtiele wijze al aangekondigd in de roman. Waar?

- De schrijfster springt in haar roman van verleden naar heden en weer terug. Welke bedoeling zal zij hiermee gehad hebben?

- Als de schilder aan het slot van de roman oog in oog komt te staan met ‘het meisje’, wordt hij zeer door haar getroffen. Kunt u uitleggen waarom de schilder juist daar, op die plek en op dat moment, ontvankelijk is voor het lot van een achttienjarig, wildvreemd meisje?

- Behalve een boek over een moord, is De schilder en het meisje ook een boek over de kunst, over inspiratie en de totstandkoming van een kunstwerk. In zoverre sluit het perfect aan op romans als De virtuoos, Kreutzersonate en De kegelwerper. Welke visie ontvouwt De Moor in haar werk op kunstenaarschap en vakmanschap?